ÇOMÜ Açık Erişim Sistemi Rehberi

Hazırlayan ÇOMÜ Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı
İçindekiler:
Giriş
Açık Erişim Nedir?
Açık Erişim'in Amacı Nedir?
Açık Erişim'in Yararları Nelerdir?
Açık Erişim’in İlkeleri Nelerdir?
Telif Hakları
Açık Erişim’de İş Akışı
Açık Erişim’e Gönderi/Kayıt Yapmak Zorunlu mu?
Açık Erişim Nasıl Kullanılır?
Açık Erişim’e Nasıl Üye Olunur?
Açık Erişim’e Kimler Gönderi/Kayıt Girebilir?
Açık Erişim’e Neler Kaydedilir?
Açık Erişim’e Nasıl Gönderi/Kayıt Yapılır?
Sonuç


Giriş yukarı

ÇOMÜ Açık Erişim Sistemi; ÇOMÜ tarafından doğrudan yada dolaylı olarak desteklenen ve ÇOMÜ çalışanları tarafından oluşturulan tüm akademik çalışmaları biraraya toplayarak paylaşılmasını sağlar. Oluşturulan bu açık erişim sistemi ile uluslararası standartlarda kaynakların bilgisine ve kaynaklara erişim sağlanır. Bu sistem ile ÇOMÜ Çalışanları tarafından oluşturulan bilimsel makale, bildiri metinleri, kitap ve kitap bölümleri, ders materyalleri, tezler, proje raporları, afiş ve video kayıtları, kütüphane koleksiyonunda bulunan nadir eser vb. yayınlar arşivlenebilmektedir. Arşivlenen bu çalışmaların kayıtlarının, uluslararası standartlarda oluşturulması, kaynakların uluslararası indekslerde yer almasını sağlar.


Açık Erişim Nedir? yukarı

ÇOMÜ Çalışanları tarafından gerçekleştirilen yayınların tam metinlerine finansal, yasal ve teknik engeller olmaksızın erişebilmeyi ifade eder.


Açık Erişim'in Amacı Nedir? yukarı


Açık Erişim'in Yararları Nelerdir? yukarı

Açık Erişim’in yararları:


Açık Erişim’in İlkeleri Nelerdir? yukarı

  1. ÇOMÜ Çalışanlarının, katkı sağladığı tüm akademik çalışmaların son sürümleri ÇOMÜ Açık Erişim Sistemi'nde depolanır. Ambargo vb. koşullar nedeniyle sınırlandırılmış veya tamamen engellenmiş bazı bireysel çalışmalar bu ilkenin dışındadır.
  2. ÇOMÜ Kütüphanesi, açık erişim çalışmalarının tümünü Açık Erişim standartlarına uygun olarak ÇOMÜ Çalışanları ile birlikte gerçekleştirir.
  3. ÇOMÜ Kütüphanesi, ÇOMÜ Açık Erişim Sistemi'nde yer alan tüm akademik çalışmaların derlenmesini, uzun süreli korunmasını ve güvenli depolama sürecini koordine eder.
  4. Her ÇOMÜ Çalışanı, yayın tarihinden geç olmamak koşuluyla, hakem değerlendirmelerinden geçerek, akademik bir dergide yayımlanmak için onay almış makalesinin dijital bir kopyasını ÇOMÜ Açık Erişim Sistemi'nde depolar.


Telif Hakları yukarı

Telif hakları, araştırmacılardan arşivlenmek üzere çalışmalarının birer kopyalarının istenmesi durumunda karşımıza çıkmaktadır. Bir çalışmanın Açık Erişim’de yer alabilmesi için; araştırmacının çalışmasını elektronik ortama taşıma hakkına sahip olması ve kullandırma biçimlerinin de söz konusu çalışmanın telif hakları kuralına uygun olması gerekir.

Yazarın ön baskı çalışmasını arşivlemek için izin isteme gereksinimi yoktur; çünkü telif hakkı sahibi kendisidir. Yazar, daha önce yayınlanmış çalışmasının bir kopyasını arşivlemek isterse telif hakkı sahibinin izni gerekir. Depolanacak çalışma, yayınlanacak son baskı olmadığı sürece, telif hakkı ihlali söz konusu değildir.


Açık Erişim'de İş Akışı yukarı


Açık Erişim'e Gönderi/Kayıt Yapmak Zorunlu Mu? yukarı

Bir açık erişim sistemi kurmak, onun varlığını sürdüreceği ve işlevini yerine getireceği anlamına gelmez. Açık Erişim'e sürekli içerik sağlayabilmek için birim ve bölümlerin arşivsel nitelik taşıyan dokümanlarını Açık Erişim’e kaydetmeleri üniversitemizce zorunlu tutulmaktadır.


Açık Erişim Nasıl Kullanılır? yukarı

Açık Erişim’i araştırma ve içerik oluşturma amaçlı olmak üzere iki türlü kullanabilirsiniz:


Açık Erişim’e Nasıl Üye Olunur? yukarı

ÇOMÜ Açık Erişimi'ne üye olabilmek için "Hesabım" menüsü altındaki "Kayıt" seçeneği ile e-mail adresi girilir. Sistem girilen mail adresi için otomatik olarak doğrulama kodu ister. Mail adresinize e-posta ile sizin için bir aktifleştirme linki gelir. Bu linkin yönlendirmesiyle, gerekli alanların doldurulmasının ardından üyelik gerçekleşir.


Açık Erişim’e Kimler Gönderi/Kayıt Girebilir? yukarı

ÇOMÜ Açık Erişim Sistemi'ne kayıt yapabilmek için iki koşul vardır:

Bir koleksiyona gönderi yapabilmek için öncelikle "acikerisim.lib.comu.edu.tr" adresi aracılığıyla, ÇOMÜ Açık Erişim Sistemi yöneticisine bir mesaj atın ve bu mesajda gönderi yapmak istediğiniz koleksiyonlara "kayıt giriş yetkisi" istediğinizi belirtin. ÇOMÜ Açık Erişim Sistemi yöneticisi sizi yetkilendirdikten sonra gönderi yapabilirsiniz.


Açık Erişim’e Neler Kaydedilir? yukarı

Açık Erişim'e, ÇOMÜ Çalışanları tarafından oluşturulan kitap ve kitap bölümleri, bilimsel makale, bildiri metinleri, tezler, ders materyalleri, proje raporları, afiş ve video kayıtları, kütüphane koleksiyonunda bulunan nadir eserler vb. gibi bilimsel nitelik taşıyan içerik kaydedilir.


Açık Erişim’e Nasıl Gönderi/Kayıt Yapılır? yukarı

ÇOMÜ Açık Erişim Sistemi'ne kayıt yapabilmek için öncelikle sisteme giriş yapılır. Yeni bir gönderi başlatılır. Gönderi yapılacak koleksiyon seçilir ve gönderi formu talimatlar takip edilerek doldurulur.


Sonuç yukarı

ÇOMÜ için bir kurumsal dijital açık erişim sistemi oluşturulması yararlı ve gerekli bir uygulamadır. Kurumsal açık erişim sistemi oluşturma adımlarının dikkatli bir şekilde yürütülmesinde sayısız fayda vardır. Bu işte amaç, sadece bir kurumsal dijital arşiv oluşturmak değildir. Oluşturulacak kurumsal dijital arşiv ile hem Üniversite bünyesinde gerçekleştirilen çalışmaların derlenmesi, derlenen bu çalışmaların uluslararası standartlarda kaydının oluşturulması, bu yolla uluslararası indekslerde kayıtların yer alması sağlanır. Üniversitenin tanınırlığına önemli katkı sağlayacak Açık Erişim projesi için DSpace adlı yazılımın tercih edilmiştir. Şu halde yazılım acikerisim.lib.comu.edu.tr adresinde yayın yapmaktadır. Yazılım Türkçe'ye çevirisi ve arayüz düzenlemesi ÇOMÜ Kütüphane Dokümantasyon ve Daire Başkanlığı'nca gerçekleştirilmiştir. Açık Erişim ile kurum bünyesinde üretilen kitap ve kitap bölümleri, bilimsel makale, bildiri metinleri, tezler, ders materyalleri, proje raporları, afiş ve video kayıtları, kütüphane koleksiyonunda bulunan nadir eserler vb. gibi akademik çıktılar arşivlenebilmekte ve internet aracılığıyla sınırlı veya sınırsız erişime açılabilmektedir. Açık Erişim’in varlığını koruyabilmesi ve amacına ulaşabilmesi içerik sağlayıcıların desteğine bağlıdır. Yukarıda da vurgulandığı üzere Açık Erişime içerik sağlamak bölüm ve birimler için Üniversitemizce zorunlu tutulmaktadır.